“Verdienen” of “recht hebben”

Ik lees of hoor vaak dat het woord “verdienen” wordt gebruikt in plaats van “recht hebben op”. Bijvoorbeeld “dieren verdienen een goed leven” of “kinderen verdienen goed onderwijs”.

Als het werkwoord “verdienen” wordt gebruikt roept dat bij mij de gedachte op dat er door het betreffende onderwerp eerst iets gedaan moet worden, waarna als tegenprestatie hen iets toekomt.

Maar er zijn een veel dingen die wat mij betreft helemaal niet verdiend hoeven te worden, maar waar iets of iemand recht op heeft. Dus “dieren hebben recht op een goed leven” en “kinderen hebben recht op goed onderwijs”.

Let maar eens op hoe vaak men eigenlijk van “recht hebben” zou moeten spreken in plaats van “verdienen”.

Brieven aan verkenners

Dit zijn de brieven van politieke partijen aan de verkenners Jorritsma en Ollongren voor de formatie van een kabinet na de verkiezingen van 17 maart 2021. Ik kon niet van alle partijen de brief vinden. Laat me weten als je een brief hebt gevonden die in het onderstaande overzicht nog mist.

Brieven van partijen die niet hebben deelgenomen aan de Tweede Kamerverkiezingen in 2021:

De eerste ronde van de verkenning is inmiddels opgevolgd door de verkenners van ronde twee.

Uitleg basisinkomen

Deze pagina bevat vooral linkjes die ik nuttig vond om meer van het concept basisinkomen te leren.

Documentaire

Ons basisinkomen volgens Rutger Bregman
Documentaire van 45 minuten. Goede uitleg, ook vanuit liberaal perspectief. Het basisinkomen wordt hier ook burgerschapsdividend genoemd. Een basisinkomen is niet links of rechts.

Onvoorwaardelijkheid

De vier criteria voor onvoorwaardelijk basisinkomen
Als ik hier over een basisinkomen spreek, heb in het over een onvoorwaardelijk basisinkomen. Onvoorwaardelijkheid is wat mij betreft essentieel voor een goed basisinkomen.

Betaalbaarheid

Filmpje, ook over betaalbaarheid
Korte animatie van 1:57 minuten waar ook op de betaalbaarheid wordt ingegaan en een negatieve inkomstenbelasting wordt uitgelegd.

Weerstand

Korte interviews
Enkele korte interviews met wat oudere mensen over hoe zij over het basisinkomen denken.

College

De meeste mensen deugen
Het idee om een basisinkomen in te voeren roept bij sommigen weerstand op. In dit college wordt deze weerstand onderzocht en besproken.

Achtergrondinformatie

Vereniging Basisinkomen
Zeer uitgebreide website over alle facetten van het basisinkomen. Hier kun je antwoorden op vrijwel elke vraag over het basisinkomen vinden.

Rapport Sociaal en Cultureel Planbureau
Een uitgebreid rapport waarin drie mogelijke manieren van het realiseren van een basisinkomen worden vergeleken en doorgerekend.

Basisinkomen: nu meer voor- dan tegenstanders
Rapport van i&o research waaruit blijkt dat er in Nederland meer voorstanders dan tegenstanders van een basisinkomen zijn.

Krantenartikel

Artikel in AD
Duidelijke uitleg over een basisinkomen van €600 per persoon plus €600 per huishouden met aandacht voor betaalbaarheid.

Petitie

Europees burgerinitiatief
Officieel Europees Burgerinitiatief voor onvoorwaardelijke basisinkomens in de hele EU.

Boek

Utopia for realists
Dit boek was mijn eerste kennismaking met het basisinkomen. Een zeer leesbaar boek.

Verrassend perspectief

An engineering argument for basic income
Vanuit het perspectief van een ingenieur wordt beschreven hoe fail safe systemen werken. En hoe het basisinkomen zo’n systeem is.

Politiek

Partij voor de Dieren
Waarom de Partij voor de Dieren wil dat er een onderzoek komt naar de mogelijkheden voor het (gefaseerd) invoeren van een basisinkomen voor iedere Nederlandse burger.

Uitfasering Kaspersky bij de Rijksoverheid

Minister Grapperhaus informeerde de Kamer middels deze brief over de uitfasering van de antivirussoftware van Kaspersky Lab.

In de brief wordt, kort samengevat, het volgende betoogd:

  1. Er zijn zorgen ten aanzien van nationale veiligheidsrisico’s.
  2. Het kabinet wil deze risico’s voorkomen.
  3. Antivirussoftware heeft diepgaande toegang tot ICT systemen.
  4. Russische wetgeving vereist dat bedrijven zoals Kaspersky de Russische inlichtingendiensten ondersteunen.
  5. De Russische Federatie heeft een actief offensief
    cyberprogramma dat onder meer is gericht op Nederland en Nederlandse belangen.

Tot op zekere hoogte kan ik instemmen met de genoemde argumenten. Maar het verbaast me (of misschien eigenlijk ook wel niet) dat op basis van deze argumenten alleen de Russische Kaspersky software wordt verbannen. Naast Rusland zijn er ook andere landen die actief zijn in Nederland. Daarnaast hebben besturingssystemen als Windows ook diepgaande toegang tot ICT systemen.

Het is verstandig dat de Nederlandse overheid veiligheidsrisico’s zoveel mogelijk wil beperken. Maar eigenlijk is er maar één manier om te weten wat software precies doet: het inspecteren van de source code.

Mij lijkt het dan ook dat het een veel betere maatregel zou zijn als de overheid alle proprietary, closed source software zou uitfaseren door deze te vervangen door vrije- opensourcesoftware (Engels: Free and Open Source Software, FOSS).

Vrije software biedt de gebruiker vier fundamentele vrijheden:

  1. Vrijheid om de software te gebruiken voor elk doel;
  2. Vrijheid om de software te bestuderen en te veranderen, daarom is de broncode van vrije software vrij beschikbaar;
  3. Vrijheid om de software aan iemand anders te geven zodat je iemand kunt helpen;
  4. Vrijheid om de software te veranderen en deze veranderde software te distribueren, zodat iedereen hiervan profiteert.

De vrijheid om de broncode van de software te bestuderen is hier essentieel. Juist deze vrijheid maakt het mogelijk om zich er van te vergewissen dat de software geen ongewenste dingen doet.

Bovendien biedt het gebruik van FOSS de Nederlandse burger en overheid veel andere voordelen.

Ik adviseer de Nederlandse overheid om gebruik te maken van vrije- opensourcesoftware om de in de brief genoemde risico’s te minimaliseren, en niet slechts een enkel pakket van een specifieke leverancier uit te faseren.

Update: Ik werd er door iemand op Twitter op gewezen dat Kaspersky heeft aangeboden de source code te laten inspecteren door de Amerikaanse overheid. De code laten inspecteren is natuurlijk heel iets anders als de code onder een vrije licentie beschikbaar maken, maar het is wel een tegemoetkoming aan de vraag naar transparantie. Het zou helemaal mooi en krachtig zijn als Kaspersky zijn virusscanner als vrije software beschikbaar zou maken. Dat zou alle kritiek  moeten doen verstommen.

Operatie BRP ging duidelijk niet ‘the open source way’

Het ICT-project basisregistratie persoonsgegevens, operatie BRP, is totaal mislukt. Lees hier (inderdaad, niet in het verplicht voorgeschreven open formaat) het ongecorrigeerd stenogram van het debat. Of bekijk hier de commissievergadering of het plenair debat (inderdaad, om dit te zien heb je proprietary software nodig).

Het project is gestopt maar heeft inmiddels € 100.000.000 gekost. Wat heeft de Nederlandse burgergemeenschap hier nu voor gekregen? En hoe kunnen zulke projecten beter in de toekomst? Hoe moet de overheid nu verder met ICT-projecten? Het rapport van het parlementair onderzoek naar ICT-projecten bij de overheid geeft al enkele aanbevelingen. Ook over het gebruik van opensourcesoftware.

Maar mijn aanbeveling is: ‘Werk de open source way’, hiermee bedoel ik dat niet alleen de software beschikbaar is als vrije software en opensourcesoftware, maar dat de hele manier van werken op ‘the open source way’ gebeurt:

  1. Accepteer alleen vrije software en opensourcesoftware:
    1. Eis de de essentiële vrijheden (free software) voor de gebruiker van de software.
    2. Eis open source software zodat de broncode beschikbaar is.
  2. Werk ‘the open source way’:
    1. Open uitwisseling van kennis, ideeën en informatie zodat mensen kunnen leren, samenwerken en hergebruiken.
    2. Iteratief, agile, DevOps, sprints, scrum – elke cyclus levert al iets op. Alles is meteen beschikbaar voor het publiek. Geen big bang, waterval  approach.
    3. Transparantie by default (code, kosten, projectvoortgang).
    4. Voorkom declareren zonder te leveren: korte duidelijke resultaten: DevOps. Per cyclus wordt afgerekend.
    5. Hierdoor is exit-strategie ook weer minder noodzakelijk. Alles is immers al beschikbaar.
    6. Meritocratie, dus niet: het is duur dus het moet wel goed zijn.
  3. Bouw een community van gebruikers, leveranciers en opdrachtgevers:
    1. Zorg dat er interne expertise is bij overheid (vooral ook over ‘the open source way’).
    2. Werk samen.
    3. Werk aan een vertrouwensrelatie door tastbare resultaten.
    4. Werk met open projectplanning.
    5. Werk met korte sprints met duidelijke kosten en resultaten; een open transparant budget per sprint.
    6. Werk samen met partijen die zich hebben bewezen in deze manier van werken.
    7. Wees kritisch met het inhuren van bedrijven die een vendor lock-in strategie hanteren.
    8. Dus niet dóór externen en gecontroléérd door externen; eigen controle door de overheid.
    9. Accepteer geen boeteclausules die stoppen duur maken.

Het voortijdig einde van operatie BRP laat het belang van een exit-strategie zien. Blijkbaar kan een exit-strategie al relevant zijn voordat het project is afgerond. Een exit-strategie beschrijft hoe het stoppen van een project of het veranderen van software of softwareleverancier vorm krijgt. Elk softwareproject zou een exit-strategie moeten hebben.

Het schijnt dat er geen duidelijke exit-strategie is voor operatie BRP. Dit leidde tot de volgende moeilijkheden:

  1. De overdracht van de source code. De source code moet achteraf beschikbaar worden gemaakt  (en we moeten nog maar zien of dat echt gaat gebeuren). De broncode had al vanaf het begin van het project vrij beschikbaar moeten zijn, inclusief de volledige tool-chain, issue tracker en documentatie.
  2. Mogelijkerwijze moeten er boetes worden betaald omdat het project wordt stopgezet.

Er is overigens brede politieke overeenstemming dat ICT-projecten anders moeten, maar in de praktijk wil het nog maar niet lukken. Zie ook mijn oproepen tot het gebruik van vrije software en opensourcesoftware aan diverse formateurs (Kamp en Bos, Schippers).

Ik ben graag bereid als dure externe adviseur verder mee te denken over hoe de overheid ICT-projecten meer ‘the open source way’ zou kunnen uitvoeren of om mijn kennis en ideeën gratis met politieke partijen te delen.

Concept paragraaf over vrije open-source software voor regeerakkoord

Vrije software of Free Open-Source Software (FOSS) kenmerkt zich door vrijheid voor de gebruiker: de vrijheid om de software te (her)gebruiken, te bestuderen, te verspreiden en te verbeteren.

Overheidsinvesteringen in vrije software en het gebruik van vrije software bieden de Nederlandse samenleving belangrijke voordelen ten opzichte van gesloten of bedrijfseigen software. Door het
open en publieke karakter van vrije software, komen investeringen in vrije software innovatie, onderwijs, en de economie ten goede en kunnen kosten worden gereduceerd.

Dit standpunt wordt ondersteunt door verschillende (voormalige) Kamerleden van alle vier de onderhandelende partijen en ook door de commissie die het parlementair onderzoek deed naar ICT-
projecten bij de overheid:

“De rijksoverheid heeft zich al voorgenomen om – waar het kan – te kiezen voor open source en open standaarden. In de praktijk gebeurt dit alleen te weinig. Dit moet anders – het levert niet alleen in sommige gevallen grote besparingen op, maar opent ook de deur voor kritische tegengeluiden.”

Ik heb in een open brief de informateur en de onderhandelaars voor een nieuwe regering gevraagd een paragraaf in het regeerakkoord op te nemen over vrije open-source software:

Vrije open-source software
Overheidsinvesteringen in informatiesystemen moeten de maatschappij ten goede komen. Daarom zal de regering het gebruik van vrije open-source software (Engels: Free and Open-Source
Software, FOSS) voorschrijven als de gebruiks- of ontwikkelingskosten door de (semi-)overheid worden betaald. Zulke software kan dan gemakkelijk worden hergebruikt en er wordt efficiënt gebruik gemaakt van belastinggeld.
Deze werkwijze zal ook bijdragen aan de verbetering, ontwikkeling en onderwijs in software in Nederland.
Het gebruik van vrije open-source software stimuleert de gemeenschapszin, samenwerking en innovatie.

Update per 2017-07-11: Ik heb een nieuwe open brief gestuurd naar de nieuwe formateur en onderhandelaars.

Drie kritische vragen over het basisinkomen

Ik maakte op Twitter de opmerking dat een basisinkomen het weer eens mogelijk maakt om een boek te lezen, als reactie op iemand met een voltijds baan die daar geen tijd voor heeft.

Er ontspon zich een gedachtewisseling, waarin het volgende aan de orde kwam:

  • Elk experiment dat met dwang wordt opgelegd zou per definitie een slecht idee zijn.  Mijn reactie was dat afschaffing van slavernij en kinderarbeid ook met dwang (verbod) gepaard gingen. Het is echter maar de vraag of je een verbod als (negatieve) dwang kunt zien. Het is waar: slavernij en kinderarbeid werden met dwang in stand gehouden.
  • De invoering van de leerplicht (dwang) is een voorbeeld van positieve dwang. Hierop werd gereageerd dat de invoering van de leerplicht het educatieve systeem en de jonge mens geen goed heeft gedaan. Hier heb ik grote twijfels bij, ik denk dat er nu veel meer (jonge) mensen zich verder ontwikkelen dan voordat de leerplicht werd ingevoerd. Persoonlijk ben ik overigens ook meer voor een (levenslang) recht op scholing/ontwikkeling.

Vervolgens werden de volgende drie eenvoudige vragen voorgelegd aan mijn “mooie links-socialistische idee”. Voordat ik op de vragen in ga  heb ik eerst op verzoek een filmpje gekeken. Misschien ga ik een andere keer in op de inhoud ervan.

Maar nu eerst de drie vragen:

  1. Vergeleken met wat? Basisinkomen beter dan gewoon minder overheid? Wat was gebeurd zonder grote overheid?
    Eigenlijk was ik het basisinkomen niet direct aan het vergelijken met iets anders. Het ging mij er meer om het idee basisinkomen onder de aandacht te brengen. Maar je zou het basisinkomen kunnen vergelijken met het feit dat het er nu niet is, of met het huidige stelsel van sociale voorzieningen.
    Vergeleken met het huidige systeem van sociale voorzieningen heeft een basisinkomen het voordeel dat het voor ieder individu is, arm of rijk, werk of geen werk, ondernemer, ZZPer, student, oudere, jongere. Doordat een basisinkomen voor iedereen zou zijn kan veel regelgeving over bijstand en toeslagen worden afgeschaft, en daarmee veel controle door de overheid. Dit levert een grote kostenbesparing op in de uitvoering van de sociale voorzieningen.
    Ik denk dat er een overheid voor nodig is om een basisinkomen via wetgeving en belastingen te realiseren. Hiervoor is volgens mij niet per definitie een grote overheid nodig.
  2. Tegen welke kosten acceptabel? En dan niet alleen directe (belasting) kosten. Ook de ‘opportunity costs‘.
    Primair is het basisinkomen een droom van me. Maar ik ben ook een realist en begrijp dat geld een dominante rol speelt in ons huidige systeem. Er zijn verschillende manieren om het basisinkomen te financieren. Kijk bijvoorbeeld een kort filmpje van Tegenlicht of lees verder. Maar ik denk dat onze maatschappij toe is aan een economische paradigm shift die door de huidige economische modellen niet kan worden doorgerekend. Daarom ben ik ook voor experimenten (zie de volgende vraag voor meer details) om beter inzicht te krijgen in de kosten en de baten.
  3. Heb je bewijzen voor je voorgestelde uitkomsten? Is het ooit eerder ergens succesvol uitgevoerd?
    Er zijn verschillende experimenten gedaan met bepaalde vormen van een basisinkomen. De Correspondent heeft een goed artikel met meer details. De resultaten van deze experimenten zijn hoopgevend. Ik ben voor evidence-based policy, zoals ik eerder uitte op Twitter. Daarom ben ik voor het uitvoeren van pilots om de uitwerking van een onvoorwaardelijke basisinkomensgarantie te testen. En indien deze pilots succesvol blijken, het basisinkomen stapsgewijs landelijk invoeren. Zoals voorgesteld in het verkiezingsprogramma van de Piratenpartij.

Hierbij mijn poging om de gestelde vragen enigszins te beantwoorden. Opmerkingen of nieuwe vragen zie ik graag in commentaar op deze blog.

Waarom ik voor een universeel onvoorwaardelijk basisinkomen ben

Dit is een korte blog als reactie op deze tweet.

Een basisinkomen lost het probleem van geldgebrek op. Veel mensen hebben nauwelijks genoeg geld om in hun basisbehoeften (als voedsel, gezondheidszorg en een woning) te voorzien. Ze hebben dus een geldgebrek. Voor velen is een betaalde baan de enige manier om aan geld te komen. Maar veel hard- en langwerkende mensen verdienen maar net genoeg om rond te komen. Bovendien is het vaak niet zo eenvoudig om aan een baan te komen. Je kunt niet al te kieskeurig zijn. Velen willen hun baan behouden omdat ze het geld nodig hebben, ongeacht of de baan nuttig is of efficiënter kan.

Een basisinkomen maakt de bevolking minder afhankelijk van banen. Waarvan er in de toekomst misschien wel steeds minder komen door bijvoorbeeld verdere informatisering en robotisering. Het is goed als men minder afhankelijk is van haar of zijn baan. Daardoor ontstaat de mogelijkheid onbetaald waarde toe te voegen aan de maatschappij, maar ook de mogelijkheid om meer risico te nemen door bijvoorbeeld te gaan ondernemen.

Ik ben voorstander van een universeel onvoorwaardelijk (dus voor iedereen, van rijk tot arm) basisinkomen omdat dit mensen de gelegenheid geeft zich in te zetten voor wat ze zelf echt zinvol vinden.

Een basisinkomen betekent dus absoluut niet dat je geen geld meer kunt verdienen in een goedbetaalde baan als je dat wilt, of dat er geen gelegenheid meer is tot ondernemen. Maar een basisinkomen biedt iedereen bestaanszekerheid. Rijk en arm.

Ik ben benieuwd hoe jullie over een basisinkomen denken. Laat het weten in het commentaar.

Lijst van Free and Open Source Software leveranciers voor gemeenten

De afgelopen jaren heb ik één en ander geschreven over vrije opensourcesoftware voor gemeenten, en met de Piratenpartij Delft contact gelegd met de gemeente Delft over vrije en opensourcesoftware.

Tijdens dit werk heb ik informatie verzameld van bedrijven die vrije opensourcesoftware leveren en ondersteunen aan gemeenten. Om het gemeenten makkelijker te maken in contact te komen met deze bedrijven zijn ze hieronder in een lijst vermeld. Let wel op dat dit geen uitputtende lijst is. Als je andere bedrijven kent die hier ook thuishoren neem dan even contact met me op of laat een comment achter.

leverancier oplossingsgebied gemeenten open source informatie contact
200 OK advies, projectbegeleiding, webprojecten, digitale toegankelijkheid portfolio gemeenten contact
alterNET CMS, contentmigratie portfolio TYPO3gem contact
AT computing Linux opleidingen, consultancy, support opdrachtgevers Linux source code contact
ezCompany website, toptaken
Drupal voor gemeenten
Vught, Almelo, Duiven, Halderberge Drupal contributor contact
JDOS infrastructuur, hosting, cloud, communicatie, backup open source info contact
LimoenGroen toptaken, Drupal voor Gemeenten websites Venlo open source info contact
Nou&Off migratie naar LibreOffice en ODF referenties source code contact
WIM / Dimpact website, intranet
Drupal / coöperatieve vereniging
initiatiefnemers / lidgemeenten source code contact WIM / contact Dimpact
Wowww Drupal, Commerce, Alfresco & WordPress klanten open source info contact
YouWe toptaken, digitale dienstverlening, online samenwerken portfolio open source info contact
zaaksysteem.nl zaaksysteem klanten source code contact

Bovenstaande lijst laat zien dat er verschillende bedrijven zijn die support leveren voor de volgende vrije opensource Content Management Systemen (CMS):

Tenslotte wil ik de site 200 OK aanbevelen waar je een schat aan informatie kunt vinden over het gebruik van CMS-en door gemeenten. Deze site heeft een onder meer een handig overzicht met welk CMS een gemeente gebruikt voor de belangrijkste website.